Geçtiğimiz hafta Rus makamları, iç pazarda artan emtia fiyatları ve dolayısı ile oluşan enflasyonu kontrol altına almak amacıyla, içinde demir çelik ürünlerinin de olduğu bazı metallerin ihracatına, 1 Ağustos-31 Aralık 2021 tarihleri arasında geçerli olmak üzere en az %15 oranında vergi getirilmesinin düşünüldüğünü açıkladı. Bu verginin Rusya'nın ihracatını pek etkilemeyeceğinin düşünülürken, Ayata Demir Çelik A. Ş. firma sahibi Süleyman Ayata, demir çelik ürünlerine getirilecek verginin piyasaya etkilerinin neler olabileceğini ele aldı:
Nikel, alüminyum ve bakır miktarsal olarak az üretilen ve tüketilen endüstriyel metallerdir. Rusya ürettiği nikel ve alüminyumun sadece %10-20 sini iç pazarda tüketmekte, kalanını ise ihraç etmektedir. Bu ürünlere getirdiği vergi ihracatını çok etkilemeyebilir.
Dünya ham çelik üretiminde 5. sıraya sahip olan ve yıllık yaklaşık olarak 80 milyon ton ham çelik üreten Rusya, bu üretimin en az yarısını ihraç etmektedir. Yıllık 13 milyon ton çelik kütük ihracatı ile dünyanın en büyük kütük ihraç eden üreticisidir. Keza inşaat demiri, kangal ve yassı ürünlerde de hatırı sayılır bir konuma sahiptir.
Bakır, alüminyum ve nikelde dünya pazarlarında rekabet koşulları çok sert değildir. Ancak demir çelik ürünlerinde rekabet şartları çok çetindir. Kaldı ki Rusya'da sonbahar kış aylarında düşen hava sıcaklıkları ülkedeki inşaat faaliyetlerini kısıtlamakta, bu sebeple Rus üreticiler genelde Ağustos ayının ikinci yarısından sonra ihracat pazarlarına yönelmektedirler. Hem yüksek miktarda üretim kapasitesine, hem de sonbahar kış aylarında daha düşük bir iç tüketime sahip olan ülkenin, demir çelik ihracatına şiddetle ihtiyacı vardır. İhracata bahsedilen oranda vergi getirilmesi ile, dünya pazarlarında rekabet şansını kaybeden üreticiler, ihracatı kısıtlayıcı adımlardan rahatsız olurken, üretim ve ihracatın azalması, pandemide kaybedilen istihdam ve büyümenin toparlanmasına da olumsuz katkı sağlayacaktır.
En büyük üretici konumundaki Çin, karbon emisyonu, hava kirliliği gibi her türlü kısıtlamalara rağmen 2021 Ocak-Mayıs dönemi verilerinde dünya demir çelik üretimi kayda değer bir toparlanma göstermiştir.
Mayıs ayında 99,5 milyon ton ham çelik üretimi ile rekor bir kapasiteye ulaşmıştır. Devam eden aylarda da benzer ve hatta artan miktarlarda çelik üretimi gerçekleştirmesi beklenmektedir. 2020 yılının ilk yarısında tüm dünyada pandeminin olumsuz etkisinin ve belirsizliklerin pik seviyede olması, üretim, tüketim ve tedarik zincirinde sert daralmalara sebep olurken, Haziran ayından sonra başta Çin'in alt yapı yatırımlarına hız vermesiyle önce tüketim tarafında toparlanma yaşandı. Zamanla üretim ve tedarik zincirindeki hasarlar tamir edildi, ediliyor. Demir çelik piyasalarında yukarı yönlü fiyat hareketleri Çin'in net ithalatçı olması ile başladı. Devamında Avrupa ve Amerika kıtalarında yaşanan talep buna katkı sağladı. İçinde bulunduğumuz Haziran ayı boyunca Çin'in özellikle kütük alımlarının azaldığı gözlemlenmekte. Yine büyük bir üretici olan Hindistan'ın Çin'in dışındaki Asya ve Avrupa ülkelerine ihracat tekliflerinde artış görülmektedir. Avrupa ve Amerika tarafı hala canlılığını korumaktadır. Ancak bu ülkelerde de tatil sezonu başlamıştır. Tüketim tarafında düşme yaşanabilir.
Sonuç olarak arz talep ve fiyatlarda normalleşme dönemine girilmiş olduğu görülmektedir. Talepte düşüş olmasa bile artan arz, fiyatlar üzerinde baskı oluşturmaktadır. Buradan hareketle Rus makamlarının demir çelik ürünlerine getirmeyi düşündüğü ihracat vergisi söylendiği gibi %15 değil, ya çok düşük oranda olabilir veya katma değeri yüksek ürünlerde bu oranda olurken; kütük, inşaat demiri ve kangal demirde değişikliğe gidilmez veya %3-5 gibi düşük bir oranda gerçekleşebilir gibi görünmektedir. Bir süre önce konuşulan Çin'in demir çelik ürünleri ihracatına getireceği vergi konusu da son günlerde gündemde yer almamaktadır.
Peki, Rus ekonomi bakanlığı söylendiği gibi veya daha az bir oranda vergi getirirse ne olur?
İlk etapta 2021 Ocak-Şubat aylarında hurda ihracatına getirilen verginin gösterdiği etki görülebilir. Hatırlatmak gerekirse; Rusya hurda ihracatına en az 45 Euro/ton vergi getirdiğinde, bu vergiye takılmadan satma telaşına giren hurdacılar önceleri daha düşük fiyattan hurda satmışlardır. Çelik ihracatına 1 Ağustos'tan itibaren vergi gelirse, Temmuz ayında Rus üreticiler fiyat kırarak hızla mal satma yarışına girebilirler. Bu da hali hazırda Asya'da başlayan düşüşün daha da hız kazanmasına sebep olabilir.
Comments
1 comments