Rusya-Ukrayna savaşı çelik fiyatlarını nasıl etkileyecek?

• Petrol 7 yılın zirvesine tırmandı, hisse senetleri düştü
• Rusya, dünyanın en büyük üçüncü çelik ihracatçısı
• Rusya ve Ukrayna, küresel çelik ihracatının yaklaşık %10'una katkıda bulunuyor
• AB ve Türkiye sırasıyla Rus çeliği/hurda en büyük ithalatçıları

Rusya 24 Şubat'22'de Ukrayna'yı işgal etti, küresel liderleri telaşa düşürdü, Brent fiyatlarını yedi yılın en yüksek seviyesi olan 105$/varil üzerine çıkardı.

Özellikle Rusya, Çin ve Japonya'dan sonra dünyanın üçüncü en büyük çelik ihracatçısı olduğu ve Rusya ve Ukrayna'nın birlikte yaklaşık 45 milyon tonu (mnt) kontrol etmesi nedeniyle, küresel ticaret dinamiklerinin yeniden düzenleneceği ve emtia akışını etkileyeceği açıktır.

Yabancı kaynaklardan sağlanan verilere göre, Rusya 2021'de 2020'deki 26.85 mt'a göre yıllık %13 artışla 30.30 mt çelik ihraç ederken, Ukrayna'nın geçen yılki çelik ihracatı yıllık %6 düşüşle 15.26 mt'a ulaştı.

Avrupa Birliği, 2021'de 8.83 mnt ile Rusya'nın en büyük çelik ithalatçısı ve önceki takvimdeki 5.60 mnt'a göre yıllık bazda %58'lik keskin bir artış kaydetti.

Demir cevheri, hurda, metalik ve yarı ürünler

Hurda ve metallerde de AB, Rusya'ya en fazla maruz kalan ülkedir. 2021 yılında Rusya'nın toplam hurda ve metal ihracatında AB'nin payı 2,19 mt ve Türkiye'nin payı 2,66 mt idi. 

Demir cevheri ve pelet ihracatı, 2021 ve 2020 yılları boyunca yaklaşık 25 milyon mt seviyesinde sabit kaldı. Kütüklerde, Rusya'nın dünya genelinde 15 milyon mt'luk önemli bir denizaşırı riski var.

Ukrayna ise 2021 yılında yaklaşık 48 milyon mt (44.36 mt demir cevheri ve 3.18 mnt pik demir) ile metal ihracatında adil bir paya sahip.

Kömür

Rusya'nın kömür ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre neredeyse %9 artarak 214 milyon mt (196 milyon mt) oldu.

Ticaret akışı nasıl etkilenecek?

Rusya'nın ihracatında en fazla paya sahip ülkeler en çok etkilenenler olacak.

Sert bir tavır benimseyen Avrupa Birliği (AB), Rusya'nın Ukrayna'nın hükümet dışı bölgelerini bağımsız varlıklar olarak tanımakla uluslararası hukuku ihlal ettiğini söyledi. AB, doğu Ukrayna'daki Rus kontrolündeki iki bölgeyle ticaretin kısıtlanmasını da içeren Rusya'ya bir dizi yaptırım uygulayacağını söyledi. 

Ek yaptırımlar bekleniyor

Rusya'nın ihracatına en fazla maruz kalan AB, çelik ve ilgili hammaddelerde arz kesintileri ve sevkiyat gecikmeleriyle karşı karşıya kalacak. Böyle bir olasılık, onu, özellikle çelik için coğrafi olarak yakın olan Türkiye gibi diğer tedarik destinasyonlarını aramaya itecektir.

Türkiye ve Meksika da sırasıyla 4 mnt ve 3.4 mnt ile ikinci ve üçüncü en büyük Rus çelik ithalatçısı olmanın sıcaklığını hissedecek.

Hurda

Avrupa ve Asya'nın zirvesinde yer alan Türkiye, dünyanın en büyük hurda ithalatçısı ve Rusya için en büyük hurda alıcısıdır. Rusya'nın hurda ve metalleri diğerleri arasında ABD, Çin, Beyaz Rusya ve Güney Kore tarafından tedarik edilmektedir. Rusya'dan kaynaklanan arz kesintileri görülürse, hurda ve metal fiyatları kuzeye doğru spiral çizecek ve bu da sonunda çeliği daha pahalı hale getirecektir.

Doğal gaz

Rusya, çelik fabrikalarının geçici olarak kapanmasına ve/veya üretim kesintilerine yol açan rekor yüksek fiyatlardan  AB'ye petrol ve doğal gaz satışını sınırlayabilir. TTF sanal platformunda erken işlemlerde gaz fiyatları %35 oranında artarak 120 Euro/MWh'ye yükseldi. Toplam 41,6 milyar metreküp Rus gazı 2021'de Ukrayna'dan Avrupa'ya geçti ve Avrupa talebinin yaklaşık %10'unu oluşturdu.

Kömür

Rusya, Güney Kore, Japonya ve Ukrayna'ya 2021'de görülen yaklaşık 14 milyon tonluk hacimle koklaşabilir taş kömürü ihraç ediyor - ülkenin toplam kömür ihracatının yaklaşık %45'i. Rusya'ya uygulanan yaptırımlarla birlikte, bu ithalatçı ülkeler, daha yüksek navlun nedeniyle ABD'den yapılan ithalat daha maliyetli olduğundan, artık ağırlıklı olarak Avustralya koklaşabilir taş kömürüne güvenmek zorunda kalabilir.

Bu arada Çin, tatiller ve Oyunlar sonrasında piyasaya geri dönmeye hazırlanıyor ve Rusya'nın kömürüne büyük bir ilgi gösteriyor. Rusya'nın da Çin'e olan tedarikini artırdığı duyuluyor. Ancak, ikincisinin çelik üreticileri, iyi bir şekilde karşılanmış kok stoklarına sahiptir ve talep, yalnızca stokların azalmasıyla ortaya çıkacaktır.

Ciddi ticari sonuçları olan bu devam eden jeopolitik kriz karşısında çelikle ilgili emtialardaki aksaklıkların ne kadar süreceğini söylemek zor.

Bununla birlikte, gaz arzı ve fiyatları ile Rus ithalatından etkilenen AB ülkeleri daha fazla kaynak bulma noktasına ihtiyaç duyarsa Hintli üreticiler bundan faydalanabilir. Türkiye de iç talebi beslemek için Hindistan'ın kaynak kullanımını artırabilir.

Genel olarak, daha fazla enerji/hammadde maliyeti baskısı çeliği daha pahalı hale getirecektir.