Uzak Doğu–Çin Hatlarında Navlun Fiyatları Artıyor
Rusya’nın Uzak Doğu limanlarından Çin’e yapılan kömür sevkiyatlarında navlun fiyatları, Çinli alıcıların Ay Yeni Yılı tatilinin ardından yeniden piyasaya dönmesiyle birlikte şubat ayının sonu ve mart ayının başında keskin bir artış gösterdi. Artan satın alma faaliyetleri gemi arzını sıkılaştırırken, taşımacılık maliyetlerini de yukarı yönlü baskıladı.
Yaklaşık 80 bin ton taşıma kapasitesine sahip Panamax tipi dökme yük gemileri için Vostochny limanından Kuzey Çin’e yapılan sevkiyatlarda navlun fiyatları ton başına yaklaşık 10,5 dolar seviyesine yükseldi. Bu rakam, önceki haftalara kıyasla yaklaşık %17–27 oranında bir artışa işaret ediyor.
Navlun maliyetlerindeki yükseliş, Çin’de kömür talebindeki toparlanmayla aynı döneme denk geldi. Şubat ayının son haftasında bölgeden yapılan kömür sevkiyatlarının yaklaşık %20 artarak 2 milyon tona ulaştığı bildirildi.
Aynı dönemde Çin limanlarındaki stoklarda ise düşüş gözlendi. Mart ayı başı itibarıyla stoklar yaklaşık 61 milyon ton seviyesine gerileyerek ocak ayı sonuna göre %8, geçen yılın aynı dönemine göre ise %18 daha düşük seviyede gerçekleşti. Stoklardaki bu azalma, kısa vadede ithal kömüre yönelik talebi destekleyen önemli bir unsur oldu.
Rusya’nın Uzak Doğu Limanlarında Stok Birikimi
Çin’deki talep toparlanmasına rağmen Rusya’nın Uzak Doğu’daki ihracat terminallerinde kömür stoklarının birikmeye devam ettiği görülüyor.
Aralık 2025 – Ocak 2026 döneminde, Vostochny ve Nakhodka limanlarına demiryolu ile taşınan kömür miktarı ile limanlardaki aktarma hacimleri arasındaki fark belirgin şekilde genişledi. Kış aylarında kömürün vagonlarda donması gibi operasyonel zorluklar nedeniyle demiryolu sevkiyatlarının liman yüklemelerinden daha yüksek olması olağan bir durum olsa da, bu kış sezonunda fark oldukça dikkat çekici seviyelere ulaştı.
Bu dönemde demiryolu ile limanlara getirilen kömür ile limanlardaki aktarma hacimleri arasındaki fark yaklaşık 1,4 milyon ton olarak gerçekleşti. Bu rakam, önceki iki kış sezonunda görülen 0,7–0,8 milyon tonluk farkın oldukça üzerinde.
Aralık–Ocak döneminde demiryolu ile limanlara taşınan kömür miktarı yıllık bazda %14 artarak 9,1 milyon tona yükselirken, limanlardaki aktarma hacmi %7 düşüşle 7,7 milyon ton seviyesine geriledi.
Uzak Doğu limanlarında büyüyen stoklar, yüksek navlun maliyetleri ve talepteki belirsizlik nedeniyle üreticilerin yeni sevkiyatlar konusunda temkinli davranmasına yol açabilir. Bu durum kısa vadede ihracat hızını sınırlayabilecek bir faktör olarak öne çıkıyor.
Jeopolitik Riskler Navlun Piyasalarını Etkiliyor
Bölgesel talep dinamiklerinin yanı sıra jeopolitik gelişmeler de deniz taşımacılığı maliyetlerini etkiliyor.
Orta Doğu’daki artan gerilimler nedeniyle bazı armatörler Kızıldeniz üzerinden geçen rotaları yeniden değerlendirmeye başladı. Güvenlik risklerinden kaçınmak isteyen gemilerin Afrika üzerinden daha uzun rotaları tercih etmesi, sefer sürelerinin yaklaşık 10–14 gün uzamasına yol açabiliyor. Bu durum yakıt tüketimini, sigorta primlerini ve genel işletme maliyetlerini artırıyor.
Sonuç olarak küresel navlun piyasasında gemi arzının sıkılaşması ve özellikle uzun mesafeli hatlarda navlun fiyatlarının yükselmesi olası görünüyor.
Bu gelişmelerden en fazla etkilenebilecek pazarlar arasında Hindistan ve diğer Güney Asya ülkeleri bulunuyor. Eğer alternatif rotaların kullanımı yaygınlaşırsa, bu pazarlara yönelik kömür taşımacılığı maliyetlerinin %10–20 oranında artabileceği tahmin ediliyor.
Güney Rusya Limanlarına Etkisi Sınırlı
Navlun maliyetlerindeki artışın Karadeniz limanları üzerinden yapılan sevkiyatları da etkileme potansiyeli bulunsa da, Rusya’nın güney limanlarından yapılan kömür ihracatı üzerindeki etkisinin sınırlı kalması bekleniyor.
Tarihsel olarak Azak–Karadeniz havzası üzerinden yapılan kömür sevkiyatları, Rusya’nın Uzak Doğu limanlarından yapılan ihracata kıyasla oldukça düşük seviyelerde kalıyor. Son aylarda güney limanlarından yapılan ihracat hacimleri, Uzak Doğu limanlarından gerçekleştirilen enerji kömürü sevkiyatlarının yaklaşık dört ila beş kat altında gerçekleşti.
Ayrıca Karadeniz limanlarından yapılan kömür ihracatı büyük ölçüde Türkiye ve Kuzey Afrika pazarlarına yönelirken, Hindistan ve diğer Asya pazarlarına yönelik sevkiyatlar genellikle Rusya’nın Uzak Doğu terminallerinden gerçekleştiriliyor.
İhracat Eğilimleri ve Karlılık
Rusya, 2025 yılında özellikle Asya pazarlarına yönelik kömür ihracatını artırmaya devam etti. Doğu yönündeki sevkiyatlar yıllık bazda yaklaşık %6,1 artarak 118,2 milyon tona ulaştı. Güney yönündeki ihracat ise %20,2 artışla 20,5 milyon ton seviyesine yükseldi.
Asya pazarlarından gelen güçlü talep nedeniyle doğu ihracat koridoru, Rus kömür üreticileri için en kârlı rota olmayı sürdürüyor.
Bununla birlikte sektör temsilcileri, ihracatın kârlılığını belirleyen temel faktörün yalnızca navlun fiyatları olmadığını vurguluyor. Birçok durumda demiryolu taşımacılığı maliyetleri ve kömürün üretim maliyeti, deniz taşımacılığı maliyetlerinden daha büyük bir etkiye sahip olabiliyor.
Çin’de talebin toparlanması kısa vadede navlun fiyatlarını ve kömür fiyatlarını desteklemiş olsa da, piyasa görünümü belirsizliğini koruyor. Yüksek lojistik maliyetler, olası taşımacılık aksaklıkları ve ihracat terminallerinde biriken stoklar önümüzdeki aylarda ihracat artışını sınırlayabilir.
Buna karşın bazı üreticilerde arzın sıkılaşması ve Asya’dan gelen talebin devam etmesi, kısa vadede fiyatlarda sert düşüşlerin önüne geçebilecek unsurlar arasında yer alıyor.
Yorumlar
Henüz yorum yapılmadı