Ukrayna’nın güneydoğusundaki Zaporizhzhia kentinde bulunan ve yaklaşık bir asırlık geçmişe sahip Zaporizhstal, savaş koşullarına rağmen üretimini sürdürürken Avrupa Birliği’nin yeni çelik ticareti düzenlemeleriyle karşı karşıya kaldı.
1 Temmuz’da yürürlüğe giren yeni kurallar kapsamında AB, yıllık gümrüksüz çelik ithalat kotalarını yaklaşık yarı oranında düşürdü. Kota dışında kalan çeşitli çelik ürünlerine ise yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulanıyor.
Ukrayna çelik sektörü, ülkenin toplam ihracatının yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor. Avrupa Birliği ise Ukrayna’nın çelik üretiminin yaklaşık beşte dördünü satın alarak sektörün en büyük pazarı konumunda bulunuyor.
Metinvest Group COO’su Oleksandr Myronenko, Reuters’a yaptığı açıklamada, Rusya’nın 2022’de başlayan geniş çaplı işgalinin ardından AB’nin Ukrayna çeliğine yönelik ithalat vergilerini askıya almasının üretimin korunmasında kritik rol oynadığını söyledi.
Myronenko, yeni dönemde ise Ukrayna çelik sektörünün AB’den destek yerine kısıtlamalarla karşı karşıya kaldığını belirtti.
Ukrayna'dan AB kısıtlamalarına karşı muafiyet çağrısı
Ukrmetallurgprom Başkanı Oleksandr Kalenkov, Ukrayna çelik sektörünün yıl sonuna kadar faaliyetlerini sürdürebilmesi için hem iç piyasada hem de dış pazarlarda çeşitli muafiyetlere ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Ukrayna İşverenler Federasyonu ise AB’nin ticaret kısıtlamalarının ülkeye 1,2 milyar dolarlık döviz geliri kaybına ve gayrisafi yurt içi hasılada yüzde 0,6 oranında düşüşe neden olabileceğini açıkladı.
Rusya saldırıları üretimi kesintiye uğratıyor
Zaporizhstal, savaş boyunca Rusya’nın insansız hava araçları, füzeleri ve bombalarının hedefinde kaldı. Tesise yönelik son saldırıda, salı günü gerçekleşen füze saldırısında yedi işçi hayatını kaybetti ve fabrika geçici olarak faaliyetlerini durdurdu.
Metinvest COO’su Myronenko, daha önce yaptığı açıklamalarda Rusya’nın Zaporizhstal dahil Metinvest tesislerine yönelik saldırılarının üretim üzerinde önemli etkiler yarattığını, ancak üretim hacimlerinin saldırıların ardından yeniden yükseltildiğini söyledi.
Saldırıların sıklığı ve tesislerde meydana gelen hasarın niteliğine ilişkin ayrıntı verilmedi.
Karadeniz rotasının kapanması lojistik maliyetlerini artırdı
Rusya’nın Ukrayna’nın Karadeniz ihracat koridoruna yönelik saldırıları, ülkenin çelik ihracatı ile üretimde kullanılan hammaddelerin taşınmasında önemli bir güzergâhı devre dışı bıraktı.
Myronenko’ya göre Zaporizhstal, kok kömürünü diğer Avrupa limanları üzerinden ithal etmek zorunda kaldığı için metrik ton başına 30 ila 40 dolar arasında ilave maliyetle karşı karşıya.
Buna iç demiryolu taşımacılığındaki maliyet artışları da eklendi. Ukrayna’da demiryolu yük taşımacılığı tarifeleri ağustos ayından itibaren, devlet demiryollarının artan elektrik ve bakım maliyetlerinden kaynaklanan bütçe açığını karşılamak amacıyla yüzde 30 artırıldı.
Üretimin yarısının atıl kalması gündemde
Zaporizhstal’da üretim yapısının da değişmesi bekleniyor. Myronenko, tesisin AB kotalarına tabi olmayan yarı mamul ürünlerden biri olan dökme demir üretimine daha fazla ağırlık vermesinin gündemde olduğunu söyledi.
Bu değişimin gerçekleşmesi halinde, daha yüksek katma değerli çelik ürünlerinin üretildiği hatların önemli bölümünün kapatılması gerekebilecek. Myronenko, bunun fabrika kapasitesinin yaklaşık yüzde 50’sinin kullanılmaması anlamına gelebileceğini ve çalışanların yeniden görevlendirilmesi için çalışmalar yapılması gerekeceğini belirtti.
AB karbon tarifeleri de devrede
AB, yeni ithalat kotalarının yerli çelik üreticilerini korumak amacıyla uygulandığını belirtiyor. 1 Ocak’ta yürürlüğe giren karbon tarifeleri ise üretim kaynaklı emisyonlara göre ücretlendirme yaparak karbon kaçağının önlenmesini ve daha düşük karbonlu üretime geçişin teşvik edilmesini hedefliyor.
Ukrayna çelik üreticileri aynı dönemde Türkiye, Çin ve Avrupa’daki üreticilerle rekabet ediyor. Savaş nedeniyle lojistik maliyetleri yükselen Ukraynalı üreticiler, artan maliyetler karşısında rekabet baskısıyla karşı karşıya bulunuyor.
8 milyar dolarlık modernizasyon planı belirsiz
Metinvest, uzun vadede Zaporizhstal gibi varlıklarını tamamen yeşil çelik üretimine yönlendirmeyi hedefleyen yaklaşık 8 milyar dolarlık ve 15 yıllık bir modernizasyon planı hazırlamıştı.
Ancak Myronenko, savaş koşullarında bu planın uygulanmasını gerçekçi bulmadığını ifade etti. Şirketin modernizasyon yatırımlarının geleceği belirsizliğini koruyor.
Metinvest, faaliyetlerini sürdürdüğünü ve yaklaşık 36 bin çalışanın ücretlerini ödemeye devam ettiğini belirtiyor. Zaporizhstal ise Zaporizhzhia bölgesinin en büyük işvereni konumunda.
Tesisin sıcak haddeleme bölümünde uzun yıllardır kullanılan ekipmanlar halen üretim sürecinin bir parçası. Çelik levhaların ölçümleri yapılırken yapay zekâ destekli yazılımlar, ürünlerin sonraki işlemleri için gerekli teknik özellikleri belirliyor.
Zaporizhstal’da kıdemli ustabaşı olarak görev yapan Artem Kalinevych, metalurji yatırımlarının sınırlı olduğu mevcut ortamda sektörün önünde riskler bulunduğunu, buna rağmen üretim ve ürün kalitesinin geliştirilmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü söyledi.
Yorumlar
Henüz yorum yapılmadı