İnşaat Sektörü Genel Ekonominin Üzerinde Büyüdü

15 Temmuz darbe kalkışmasını Cumhuriyet tarihinde meydana gelen en ağır sorunlardan biri olarak değerlendiren F. Fethi Hinginar, sektör olarak durumu nefretle kınadıklarını belirterek, son yıllarda büyük mesafeler kat eden Türkiye ekonomisini ve sanayisinin böyle oyunlara gelmeyeceğini vurguladı. Bu bakımdan Standart&Poor’s tarafından yapılan değerlendirmeyi de eleştiren Hinginar, “Darbenin ertesi günü tüm fabrikalarımız üretime devam etti. Normalleşme beklediğimizden iyi bir şekilde gelişecek ve daha geniş bir alana yayılacaktır. Türkiye’nin gerçek gücünü yeniden ortaya koyacağına inanıyorum.

Ancak S&P’den bu kadar hızlı ve kötü bir girişim beklemiyorduk iş dünyası olarak. S&P gibi uluslararası derecelendirme kuruluşları genellikle güvenilir bilgiler üzerinde güvenilir şekilde not vermesiyle bilinen kuruluşlardı. Fakat henüz darbe girişiminin başında yapılan bu not düşümü hepimizde şaşkınlık yarattı. Aradan geçen 10 günün ardından şunu rahatlıkla söyleyebiliriz ki bu yanlış alınmış bir karardır. Panikle alınan bu kararın gözden geçirilmesi lazım. S&P’nin derhal Türkiye’nin 10 günde geldikleri noktayı görmesi ve kararı geri alması gerekir. Kendi güvenirliğini de tekrardan sağlar. Türkiye bugün notu düşecek bir seviyede değil. Gerek finansal sonuçlar gerek ülkenin genel durumu bunu teyit etmektedir. Bu tür davranışlar, kredi derecelendirme kuruluşlarına olan güvenin sarsılmasına yol açıyor” dedi.

2016 yılı ilk çeyrek döneminde inşaat harcamaları yüzde 13,4 arttı  

Diğer yandan Türkiye İMSAD tarafından her ay yayınlanan Sektör Raporu, Temmuz değerlendirmesinde iyimser yaklaşımını sürdürdü.  2016 yılı ilk çeyrek döneminde inşaat sektöründe toplam harcama büyüklüğü 45,87 milyar TL’ye yükseldi. 2015 yılı ilk çeyreğinde 40,46 milyar TL olan inşaat harcamaları 2016 yılı ilk çeyreğinde cari fiyatlarla yüzde 13,4 büyüdü. 2015 yılının tamamında inşaat harcamalarındaki büyüme cari fiyatlarla yüzde 7,8 olmuştu. 

Toplam inşaat harcamaları içinde yüzde 33,8 payı bulunan kamunun inşaat harcamaları ise 2016 yılı ilk çeyreğinde cari fiyatlarla yüzde 8,8 büyüdü ve 15,5 milyar TL oldu. Özel sektör inşaat harcamaları ise 2015 yılı ilk çeyreğinde 25,93 milyar TL iken, 2016 yılı ilk çeyreğinde yüzde 17,0 artarak, 30,37 milyar TL’ye yükseldi. 2016 yılında inşaat sektöründe kamu harcamalarının sürmesi beklenirken temel belirleyicinin özel sektör inşaat harcamaları olması öngörülüyor.

Kamu ve Özel Sektör İnşaat Harcamaları (milyon TL)
                       KAMU           ÖZEL     TOPLAM
2014 Q1       25.588          13.557    39.145
2014 Q2        28.114          15.616    43.730
2014 Q3        24.411          15.960    40.371
2014 Q4        22.955          16.129   39.084
2015 Q1        25.931          14.527   40.458
2015 Q2        29.353          17.921   47.274
2015 Q3       24.895           18.906   43.801
2015 Q4       24.622          18.866    43.488
2016 Q1       30.365           15.505   45.870
Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu

İnşaat sektörü genel ekonominin üzerinde büyüdü      

2016 yılı ilk çeyrek döneminde inşaat sektörü yüzde 6,6 büyüme oranı ile yüzde 4,8 büyüyen genel ekonominin üzerinde büyüme gerçekleştirdi. Bu büyümede özel inşaat harcamalarında büyümenin hızlanması etkili olurken, inşaat sektörünün 2016 yılında genel ekonominin üzerinde büyüme gösterme olasılığı arttı.

Mevcut inşaat işleri seviyesi temmuz ayında 4,8 puan yükseldi            

Mayıs ayında gerileyen, haziran ayında ise durağanlaşan mevcut inşaat işleri temmuz ayında önemli bir sıçrama gösterdi. Mevsimsellik etkisi ile Ramazan ayı ve bayramın ardından işler yeniden hızlandı. İnşaat işleri seviyesi yeniden toparlanma eğilimi göstermeye başlarken, bu toparlanmanın yaz aylarında inşaat malzemesi talebini de olumlu etkilemesi bekleniyor. Mevcut inşaat işleri seviyesi temmuz ayında geçen yılın aynı dönemindeki mevcut işler seviyesinin de 3,8 puan üzerinde gerçekleşti.

Yeni alınan inşaat işleri seviyesi 1,9 puan arttı                 

Alınan yeni siparişler seviyesi de temmuz ayında 1,9 puan arttı. Alınan yeni inşaat işleri siparişleri Ramazan ayı ve bayram durgunluğundan sonra yeniden hareketlendi.    

Konut satışları haziran ayında yüzde 4,0 düştü        

Konut satışları ise haziran ayında yüzde 4,0 düşüş gösterdi. Böylece Mayıs ayındaki artışın ardından haziran ayında konut satışları yeniden geriledi. Konut satışları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4,0 düşerek 106.187 adet olurken, birinci el satışlar haziran ayında yüzde 3,6 azalarak 49.354 adet oldu. İkinci el satışlar ise yüzde 4,4 geriledi. Haziran ayında ipotekli satışlar ise yüzde 10,2 gerilerken, diğer satışlar yüzde 0,5 düşerek, 69.816 adet oldu.

Konut Satışlarının Dağılımı
DÖNEM                TOPLAM         BİRİNCİ EL     İKİNCİ EL
2015
OCAK-HAZİRAN  635.080             282.921        352.159
2016
OCAK-HAZİRAN   630.799            292.165         338.634
DEĞİŞİM (%)            -0,7                     3,3                 -3,8
Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu

Temmuz ayında konut kredileri aylık ortalama faizleri yüzde 1,13’e geriledi     

Merkez Bankası’nın faiz indirimleri ile oluşan koşullarda konut kredileri ortalama faiz oranı da sınırlı ölçüde gerileyerek temmuz ayı itibariyle ortalama yüzde 1,13 seviyesine geriledi. Merkez Bankası ortalama fonlama maliyetinin son dört ayda yaklaşık 1 puan düşmüş olmasına karşın kredi faizlerinde gerileme daha sınırlı kaldı. Bankaların diğer kaynak maliyetlerinin yüksek kalması kredi faizlerindeki düşüşü de sınırladı.

Konut kredilerinde yıllık büyüme yüzde 9,4

Kullandırılan konut kredileri büyüklüğü haziran ayı sonu itibariyle 151,4 milyar TL’ye ulaştı.  Konut kredilerinde yıllık büyüme yüzde 9,4 olarak gerçekleşirken, Merkez Bankası ve BDDK önlemleri ile göreceli yüksek kredi faiz oranları da kredi büyümesini sınırlı tutmaya devam ediyor. 

İnşaat malzemesi sanayi üretimi mayıs ayında yüzde 2,6 arttı              

2016 yılı mayıs ayında inşaat malzemeleri sanayi üretimi bir önceki yılın aynı dönemine göre ağırlıklı ortalama olarak yüzde 2,6 artış gösterdi. Böylelikle inşaat malzemeleri sanayi mayıs ayında geçen yılın mayıs ayının üzerinde sanayi üretimi gerçekleştirmiş oldu. Bununla birlikte inşaat malzemeleri sanayi üretimindeki artış ilk çeyrek artışı ile karşılaştırıldığında yavaşladı. Böylece 2016 yılı Ocak-Mayıs döneminde inşaat malzemeleri sanayi üretimi 2015 yılı Ocak-Mayıs ayı dönemine göre yüzde 5,0 oldu.  
2016 yılı mayıs ayında, izlenen 26 üründen 11’inde üretim geçen yılın mayıs ayına göre gerilerken, 15 üründe ise üretim geçen yılın üzerinde gerçekleşti.

Yıllık ihracat 15,91 milyar dolara geriledi  

İnşaat malzemeleri ihracatı mayıs ayında geçen yılın mayıs ayına göre yüzde 5,0 geriledi ve 1.328 milyon dolara indi. Mayıs ayındaki gerileme yılın ilk dört ayındaki gerilemenin oldukça altında kaldı. Pazarlardaki bozulma ve sıkıntıların olumsuz etkileri zayıflarken, ihracat 2016 yılındaki gerileme eğilimini yavaşlayarak sürdürmeye devam etti. Yılın ilk beş ayında ihracat yüzde 14,7 düşerken, bu düşüş ile birlikte yıllık ihracat (2015 Mayıs - 2016 Mayıs arasındaki dönemde) 15,91 milyar dolara geriledi.

Yıllık ithalat 9,55 milyar dolara yükseldi      

İnşaat malzemeleri ithalatı mayıs ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 7,8 artarak 857 milyon dolar oldu. İthalat artışı mayıs ayında yeniden hızlanırken, yeni yılın ilk beş ayında ithalat yüzde 7,8 artış gösterdi. Buna bağlı olarak yıllık (Mayıs 2015 – Mayıs 2016 arasındaki dönem) ithalat 9,55 milyar dolara yükseldi.