İran kütük fiyatları artarken Irak vergi düzenlemesi dengeleri değiştirebilir

İran’ın önde gelen üreticilerinden Khuzestan Steel Company (KSC), Ağustos sonu sevkiyatlı 80.000 tonluk kütük satışı gerçekleştirdi. MENA bölgesine yönelik olması planlanan iki parti satışlar, 430 USD/t FOB seviyesinden sonuçlandı.

Genel piyasada da benzer seviyeler hakim. İranlı tedarikçiler tekliflerini 420–425 USD/t FOB aralığında tutarken, anında teslimat sağlayan bazı elektrik ark ocaklı (EAF) üreticiler fiyatlarını 435 USD/t FOB seviyelerine kadar çıkardı. Öte yandan, indüksiyon ocağı (IF) bazlı üreticiler daha düşük fiyatlarla işlem yapıyor. Ortalama 405 USD/t FOB seviyesinde seyreden IF kütük fiyatları, küçük ölçekli üreticilerde 400 USD/t'nin altına kadar inebiliyor. Bu fiyatlara rağmen alıcıların 4–6 USD/t indirim talep ettiği bildiriliyor.

İran'ın inşaat demiri piyasasında ise geçtiğimiz aylarda fiyat dalgalanmaları yaşandı. Fiyatlar Ocak 2025'te 445 USD/MT seviyesinden başladı ancak Mart ayında hızla 415 USD/MT seviyesine geriledi. Bu düşük noktaya ulaştıktan sonra fiyatlar hafifçe toparlanmaya başladı ve Mayıs ve Haziran aylarında 430 USD/MT civarında sabitlendi. Bu dalgalanma, İran inşaat demiri piyasasının üretim kapasitesindeki değişiklikler, ticari kısıtlamalar veya bölgesel talepteki değişimler gibi hem yerel hem de uluslararası dinamiklerden etkilendiğini gösteriyor.

Irak’ın yeni tarife politikaları İranlı üreticileri zorluyor

Öte yandan bu hafta yapılan resmi bir duyuruya göre Irak hükümeti, İran’dan yapılan inşaat demiri ithalatına karşı %20-30 arasında değişen yeni gümrük tarifelerini uygulamaya alırken bu adımın, Basra ve Bağdat gibi şehirlerdeki yerel üreticilere ulusal pazarda rekabet avantajı sağlamayı ve ithalata olan bağımlılığı azaltmayı hedeflediği ifade ediliyor.

Söz konusu karar, Çinli üreticilerin Irak ham petrolü karşılığında inşaat demiri gönderdiği büyük ölçekli takas anlaşmalarının ardından, İran menşeli ürünlerin piyasa hakimiyetine karşı artan hassasiyetin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. İranlı üreticiler, artan lojistik ve üretim maliyetlerine rağmen pazardaki konumlarını korumaya çalışırken, yeni tarife hamlesi ihracatlarını doğrudan etkileyebilir.

İran-Irak Ortak Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi Seyyid Hamid Hosseini, bu hamleyi Irak'ın yerli sanayiye desteği olarak nitelendirdi ve ekledi “Bu ülke son dönemde Süleymaniye, Erbil, Kerbela ve Basra gibi şehirlerde inşaat demiri üretim birimleri kurdu ve İran'dan satın aldığı kütükleri bu birimlerde inşaat demirine dönüştürüyor.” Chilan’ın haberine göre Irak'a inşaat demiri ihracatının önemine değinen Hosseini konuşmasına şunları ekledi: "İran'dan Irak'a her ay 75 milyon ila 100 milyon dolarlık inşaat demiri ihraç ediliyor ve bu rakam İran'ın bu ülkeye yaptığı petrol dışı ihracatın önemli bir bölümünü oluşturuyor.

Yeni dönem, İranlı üreticiler için yön değişikliği olabilir

Irak’ın çelik ithalatına getirdiği yeni kısıtlamalar ve yerli sanayiyi teşvik eden adımları, İran’ın geleneksel ihracat rotasını yeniden değerlendirmesini zorunlu kılabilir. İranlı üreticiler için Irak’ın pazar olarak kaybedilmesi, enerji sıkıntısı, yüksek elektrik maliyetleri ve sınırlı uluslararası finansmana erişim gibi mevcut zorluklarla birleştiğinde ciddi bir daralma riski oluşturuyor.

Sektör analistlerinin değerlendirmelerine göre BAE’nin mevcut kısıtlamalarına ek olarak Irak'ın uyguladığı vergiler İranlı üreticiler için yeni bir engel oluşturuyor. Bu mevcut şartların İranlı üreticiler iç pazara yönelmeye veya Afrika ve Orta Asya gibi alternatif pazarlarda yeni fırsatlar aramaya yönelebilir.