Henüz resmi makamlar tarafından doğrulanmayan taslakta, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasından Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına, yaptırımların kaldırılmasından ekonomik yeniden yapılanma planlarına kadar dikkat çekici başlıklar yer aldı.
Taslağa göre ABD ile İran arasında yürütülecek 60 günlük müzakere süreci kapsamında İran’a ait 24 milyar dolarlık dondurulmuş varlığın serbest bırakılması planlanıyor. Bu kaynağın yarısının müzakereler başlamadan önce İran’ın kullanımına açılması öngörülüyor.
Metnin ilk maddeleri arasında tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı şekilde sona erdirilmesi bulunuyor. Bu kapsamın Lübnan’daki faaliyetleri de içerdiği belirtilirken, ABD’nin İran’ın iç işlerine müdahale etmeme ve ülkenin egemenliğine saygı gösterme taahhüdünde bulunacağı ifade ediliyor.
Taslakta öne çıkan bir diğer başlık ise Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması oldu. Buna göre Washington yönetiminin deniz ablukasını 30 gün içinde kaldırması, İran çevresindeki askeri unsurlarını geri çekmesi ve aynı süre içinde İran’ın belirleyeceği düzenlemeler çerçevesinde Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz trafiğine açılması planlanıyor.
Taslağın yayımlanması, ABD Başkanı Donald Trump’ın söz konusu anlaşmayı “büyük bir anlaşma” olarak nitelendirmesinin ardından geldi. Trump, anlaşmanın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini savunarak Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını ve petrol sevkiyatının normale döneceğini açıklamıştı. Katar Başbakanı, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve çok sayıda uluslararası lider de anlaşma çerçevesine destek veren açıklamalarda bulundu.
Taslak metinde, gelecekteki müzakerelerin kapsamı da net şekilde çizildi. Buna göre görüşmeler; zenginleştirilmiş uranyum stoku, uranyum zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanma başlıklarıyla sınırlı tutulacak. İran’ın balistik füze programı ile bölgesel müttefiklerinin müzakere dışında bırakılması ise dikkat çeken unsurlar arasında yer aldı ve bu durum İran açısından önemli bir diplomatik kazanım olarak değerlendirildi.
Taslakta ayrıca İran petrolü, petrokimya ürünleri ve ilgili ihracat kalemlerine yönelik yaptırımların askıya alınması planlanıyor. Bu sayede İran’ın enerji ihracatından elde ettiği gelirler üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması ve ülkenin bu gelirleri serbestçe kullanabilmesi hedefleniyor.
Ekonomik açıdan en dikkat çekici başlıklardan biri ise İran için öngörülen yeniden yapılanma planı oldu. Buna göre ABD ve müttefiklerinin İran için en az 300 milyar dolar büyüklüğünde bir yeniden inşa ve ekonomik kalkınma paketi hazırlaması planlanıyor. Bu tutarın, son yıllarda Orta Doğu’da gündeme gelen en büyük ekonomik destek paketlerinden biri olabileceği değerlendiriliyor.
Taslak kapsamında tarafların daha sonra İran’ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılmasını kapsayan kapsamlı bir nihai anlaşmaya ulaşmak amacıyla 60 günlük resmi müzakere sürecine girmesi öngörülüyor. Görüşmelerde ABD’nin birincil ve ikincil yaptırımları ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kaynaklı kısıtlamalar da ele alınacak.
Metne göre İran, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit edecek ve nükleer silah geliştirmeyeceğini beyan edecek. Müzakereler devam ederken ABD’nin bölgeye yeni askeri güç konuşlandırmaması ve İran’a yönelik yeni yaptırımlar uygulamaması da taslakta yer alan hükümler arasında bulunuyor.
Mehr Haber Ajansı tarafından yayımlanan 14 maddelik taslak, şu aşamada bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil. İranlı ve Amerikalı yetkililer de metnin içeriğine ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Bu nedenle taslakta yer alan maddelerin müzakereler ilerledikçe değişebileceği ve nihai anlaşmada farklı hükümlerin yer alabileceği belirtiliyor.
Yorumlar
Henüz yorum yapılmadı