Küresel aşırı kapasitenin Birlik çelik piyasası üzerindeki ticaret kaynaklı olumsuz etkilerini azaltmayı amaçlayan yeni düzenleme, Resmi Gazete’de (Official Journal of the European Union) yayımlanmasının ardından yürürlüğe girerken, 1 Temmuz 2026 itibarıyla uygulamaya alınacak.
Yeni düzenleme, 2019’dan bu yana uygulanan koruma sisteminin yerine daha kapsamlı bir tarife kontenjan rejimi getirirken, AB çelik piyasasında ithalat yönetimini daha sıkı hale getirmeyi hedefliyor.
Kontenjan dışı vergi %50’ye çıkarıldı
Düzenleme kapsamında mevcut sistemde %25 seviyesinde uygulanan kota dışı gümrük vergisi %50’ye yükseltildi. AB, bu artışın gerekçesi olarak küresel ticaretteki tarife farklılıkları ve artan ticaret sapması riskini gösterdi.
Yeni uygulamayla birlikte AB’ye yapılan çelik ihracatında belirlenen kota sınırlarının aşılması durumunda %50 oranında ek vergi devreye girecek. İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç’ten yapılan ithalat ise sistem dışında tutulacak.
Yıllık 18,3 milyon tonluk çelik kotası
Yeni sistem kapsamında AB genelinde toplam tarife kontenjanı 18.345.922 ton olarak belirlendi. Söz konusu miktar, 2013 yılında küresel kapasite baskılarının henüz yoğunlaşmadığı dönemdeki %13’lük ithalat pazar payı referans alınarak ve 2024 yılı tüketim verileri dikkate alınarak hesaplandı.
Rusya'ya yönelik mevcut ithalat yasakları nedeniyle bu ülkeler kota hesaplamasına dahil edilmedi. Kontenjanlar, 2022–2024 dönemi ithalat payları esas alınarak ürün kategorilerine dağıtılacak ve üç aylık dönemler halinde yönetilecek.
“Melt and Pour” ile yeni menşe denetimi
Tüzükte öne çıkan bir diğer önemli düzenleme ise “eritme ve dökme (melt and pour)” kuralı oldu. Buna göre çelik ürünlerinde yalnızca nihai üretim ülkesi değil, çeliğin ilk kez sıvı formdan katı hale getirildiği (slab, kütük, külçe) ülke de menşe olarak kabul edilecek.
Bu kapsamda ithalatçılar, gümrük işlemlerinde Fabrika Test Sertifikası (Mill Test Certificate) gibi belgelerle üretim zincirini kanıtlamak zorunda olacak. AB, bu düzenlemeyle dolaylı menşe değişiklikleri yoluyla oluşan ticaret sapmalarını önlemeyi ve tedarik zincirinde şeffaflığı artırmayı amaçlıyor.
Kota yönetiminde üç aylık sistem ve esneklik
Yeni sistemde tarife kontenjanlarının yıllık değil üç aylık dönemler halinde yönetileceği bildirildi. Kullanılmayan kota miktarları ilk uygulama yılında bir sonraki çeyreğe devredilebilecek.
Ancak ilk yılın ardından Avrupa Komisyonu, piyasa koşullarına, ithalat baskısına ve kota kullanım oranlarına göre bu devir mekanizmasını yeniden düzenleme yetkisine sahip olacak. Ortalama kota kullanımının %80’in üzerinde olduğu ürün gruplarında devir uygulamasının daha esnek şekilde sürdürülebileceği ifade edildi.
Kritik uygulama takvimi
Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte 1 Temmuz 2026 itibarıyla yeni kota sistemi ve “melt and pour” veri toplama mekanizması devreye alınacak.
31 Aralık 2026’da belirli ürün gruplarını kapsayan ilk kapsam değerlendirmesi yapılacak. 30 Haziran 2027’de ise çelikten üretilen veya önemli miktarda çelik içeren alt sanayi ürünlerinin sisteme dahil edilip edilmeyeceği değerlendirilecek.
1 Ekim 2027’den itibaren “melt and pour” verilerinin kota dağıtımında daha etkin şekilde kullanılması planlanırken, 30 Haziran 2028’e kadar bu ilkenin kotaya erişimde temel kriter haline gelip gelmeyeceği değerlendirilecek.
Avrupa Komisyonu ayrıca 2028 ve sonrasında düzenli raporlama ve iki yılda bir kapsam değerlendirmesi yapacak.
Yorumlar
Henüz yorum yapılmadı