Analizde, mekanizmanın kapsamının genişletilmesi ve uygulamanın daha etkin hale getirilmesine yönelik adımlar ele alındı. CBAM’ın temel amacının, Avrupa Birliği dışında daha düşük iklim standartlarına sahip ülkelere üretimin kaydırılmasıyla ortaya çıkan “karbon kaçağı” riskini azaltmak olduğu vurgulandı.
Hazırlanan revizyon kapsamında, mekanizmanın yalnızca temel ürünlerle sınırlı kalmayarak üretim zincirinin alt kademelerinde yer alan ürünleri de kapsayacak şekilde genişletilmesi planlanıyor. Ayrıca, sistemin etrafından dolanılmasını engellemeye yönelik yeni önlemler ile elektrik ithalatında karbonsuzlaşmayı teşvik edecek düzenlemeler de gündemde bulunuyor.
Etki analizinde üç temel sorun alanı öne çıktı. İlk olarak, karbon maliyetlerindeki artışın daha karmaşık ve katma değeri yüksek alt sektör ürünlerinin üretiminin AB dışına kaymasına yol açabileceği belirtildi. İkinci olarak, malların yanlış sınıflandırılması veya eksik beyan edilmesi yoluyla CBAM yükümlülüklerinden kaçınma girişimlerine dikkat çekildi. Üçüncü sorun başlığı ise mevcut uygulamada elektrik ithalatı için kullanılan varsayılan emisyon değerlerinin fosil yakıtlara dayanması nedeniyle yenilenebilir enerjiye geçiş teşvikinin sınırlı kalması olarak ifade edildi.
Analizde, bu sorunlara karşı önerilen politika kombinasyonuna da yer verildi. Buna göre, iklim açısından risk taşıyan alt sektör ürünlerinde dengeli bir kapsam genişletmesi önerilirken, özellikle alüminyum ve çelik hurdalarının kapsama dahil edilmesi gibi hedefli önlemlerle sistemin etrafından dolanılmasının önüne geçilmesi planlanıyor. Elektrik ithalatında ise emisyon faktörlerinin güncellenmesi ve gerçek emisyonların raporlanmasını kolaylaştıracak düzenlemelerin hayata geçirilmesi öngörülüyor.
Değerlendirmede, söz konusu değişikliklerin ekonomik etkilerinin sınırlı kalmasının beklendiği belirtildi. AB’nin toplam ithalatında hafif bir düşüş öngörülürken, makroekonomik etkilerin minimal seviyede kalacağı ifade edildi. Tüketici fiyatları üzerindeki etkinin, özellikle inşaat sektörü açısından oldukça düşük seviyede kalacağı ve istihdam üzerinde kayda değer bir baskı oluşturmayacağı tahmin ediliyor. Rekabet gücü açısından ise önerilen düzenlemelerin genel olarak küçük ancak olumlu bir katkı sağlaması bekleniyor.
Öte yandan analizde bazı sınırlılıklara da dikkat çekildi. Alt sektörlere ilişkin detaylı verilerin kamuya açık olmamasının önemli bir eksiklik olduğu belirtilirken, CBAM’ın henüz tam uygulama aşamasına geçmemiş olması nedeniyle birçok değerlendirmenin mevcut durumdan ziyade geleceğe yönelik riskler üzerinden yapıldığı ifade edildi. Bu durumun, analizde yer alan bulguların önemli ölçüde öngörü niteliği taşıdığına işaret ettiği kaydedildi.
Yorumlar
Henüz yorum yapılmadı