Enerji fiyatları nereye gidiyor?

Prof. Dr. Emre Alkin, enerji fiyatlarında yaşanan artışlarla ilgili bir değerlendirme yayımladı. İşte o yazı…

Çarşamba günü fiyat artışları açısından inanılmaz bir olay yaşandı. Avrupa'da doğalgaz fiyatları %40 civarında yükselişle megavatsaat başına 160 euronun üzerine çıktı. Bu da bin metreküp doğalgaz başına 1.700 euro civarında bir fiyat anlamına geliyor.

Belki tam olarak fiyat artışının şiddeti anlaşılamamıştır diye bir başka detay vereyim: 2021’in başında Avrupa'da doğalgaz fiyatları megavatsaat başına 20 euro civarındaydı. Yani 20 Euro'dan 162 Euro'ya bir yükselişten bahsediyorum. Hem de sadece Ocak-Ekim döneminde.

Türkiye'de Eylül ayı başında fiyatlar 2100 TL civarında seyrederken 5 Ekim itibariyle spot doğalgaz referans fiyatı 2517 TL'ye çıktı. Bizdeki artış da Avrupa'da olduğu gibi yüksek. Yılbaşından bakarsak eğer 1300 TL'den  2517 TL'ye yükseliş az buz değil.

Tekrar Avrupa'ya dönersek: Avrupa Komisyonu yaptığı açıklamada, birliğin doğalgaz piyasa kurallarını yıl sonuna kadar revize ederek rekabetçiliği azaltan ve ekonomik toparlanmayı törpüleyen yükselen maliyetleri azaltmayı hedeflediklerini söylerken, sürekli yükselen fiyatların panikten kaynaklandığının altını çizdi.

Hatta Putin "kabahat bizde değil, siz fazla panik yaptınız" şeklinde bir açıklama bile yaptı. Ardından da “Merak etmeyin. Avrupa’yı yaşadığı gaz krizinde yalnız bırakmayacağız” açıklamasıyla Avrupa & İngiltere’de doğal gaz fiyatları hızla gerileyerek 2 hafta önceki seviyelere geri geldi. Putin tek cümleyle Avrupa ve İngiltere’de fiyatları %30-40 geri çekti."

Ancak bunlar spekülatif hareketler elbette.

"Kömürde de sert yükselişler var..."

Açıkçası Avrupa enerji rallisi bitecek gibi gözükmüyor. Doğalgaz'dan sonra kömür fiyatlarında yüksek fiyat seviyelerini gelecek yılda da göreceğiz desek yanlış olmaz.

Gerçekten kömürde bile fiyat yükselişleri dikkat çekiyor. Avrupa'da Kasım vadeli kontratlarda kömürün ton fiyatı 275 dolara yükselerek tüm zamanların en yüksek seviyesini görmüş durumda. Kömürden elektrik üretimine artan taleple beraber kömür fiyatları da Eylül ayından beri sert bir yükseliş kaydederken, yan etkisi ilginç oldu diyebilirim: Avrupa’da karbon izin kontratlarının fiyatı da kömürden elektrik üretiminin artmasıyla 65 euronun üzerini görerek başka bir rekor kırdı.

Hatırlatalım: Kömürden elektrik üretmek isteyen üreticiler, fazladan neden oldukları her bir ton karbon için emisyon izni satın almak zorundalar. Kömürden üretimin artması da karbon salınımını artırarak karbon izinlerine olan talebi körüklüyor. Bu da karbon izin kontratlarının fiyatını yükseltiyor.

Anlaşılan Üretici Fiyatlarındaki artışlar, sadece Türkiye'nin değil her yerin kabusu haline geldi.